< prohgoumenh selida sta Agglika

Μεγάλο αμιγές ελληνικό περιαστικό χωρίο της επαρχίας Λευκωσίας, περί τα 3 χιλιόμετραπυρήνα του οικισμού), δυτικά της πρωτεύουσας Λευκωσίας. Καταλαμβάνει διοικητική έκταση 12 περίπου τετραγωνικών χιλιομέτρων και περιλαμβάνεται στους Δήμους της επαρχίας Λευκωσίας. Μεγάλο μέρος της διοικητικής έκτασης του Αγίου Δομετίου προς τα βόρεια και δυτικά βρίσκεται από το 1974 κάτο) από τουρκική στρατιωτική κατοχή. Το κατεχόμενο βόρειο τμήμα εκτείνεται στα βό ρεια της ενορίας του Αγίου Παύλου, ενώ το δυτικό εκτείνεται πιο πέρα από τη λεωφόρο Δημοκρατίας και την οδόν Χρίστου Τσιάρτα και περιλαμβάνει τμήμα της οδού Γρηγόρη Αυξεντίου.

Πάνω στα πετρώματα αυτά αναπτύχθηκαν προσχωσιγενή εδάφη, ξερορεντζίνες, ερυθρογαίες και καφκάλλες.

Η έρευνα θα αρχίσει από την ιστορία. Πόσο παλιός είναι ο Άγιος Δομέτιος; Τί ιστορικές μαρτυρίες υπάρχουν για αυτόν και τί κατάλοιπα του παρελθόντος σώζονται; Ιστορικές πληροφορίες μπορούν να αντληθούν από πολλές πηγές, ακόμη και από τα τοπωνύμια. Ο Άγιος Δομέτιος, όπως τον θυμούνται οι παλαιότεροι, ήταν ένα χωριό περίπου δυο μίλια από τη Λευκωσία με δύο εκκλησίες, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Δομετίου, και ένα εκκλησάκι, του Αγίου Παύλου, ένα μίλι περίπου μακριά από αυτό. Το χωριό αναφέρεται από την εποχή της Φραγκοκρατίας. Ο Φλώριος Βουστρώνιος το αναφέρει ως Φέουδο μαζί με τον Αρά, το Κεντηνάρι, την Αγλαγγία και τη Μάλλουρα και άλλη φορά μαζί με τον Παλλουρόκαμπο και το Κίτι. Το όνομα του το χωριό το οφείλει στον Άγιο Δομέτιο. Στο αγιολόγιο είναι γνωστοί τουλάχιστον τρεις όσιοι Δομέτιοί και τέσσερεις μάρτυρες. Μόνο υποθέσεις μπορούν να γίνουν για το ποιος Άγιος Δομέτιος έδωσε το όνομα του στο χωριό. Μερικοί λένε πως είναι ένας Δομέτιος από τους πρώτους αρχιεπισκόπους της Κωνστάντιας, τον οποίο αναφέρει ο χρονογράφος Λεόντιος Μαχαιράς, αλλά αυτός ο Δομέτιος είναι γνωστός μόνο από το όνομα του και δεν είναι άγιος. Όμως ο τιμώμενος σήμερα είναι ο Άγιος Δομέτιος ο Πέρσης, που μαρτύρησε γύρω στα 362 μ.Χ. και έχει ακολουθία στο Μηναίο. Η μνήμη του Αγίου Δομετίου του Πέρσου γιορτάζεται στις 7 Αυγούστου. Οι Μεχλίτες και άλλοι χριστιανοί της Ανατολής γιορτάζουν τη μνήμη του Αγίου Δομετίου, ο οποίος σύμφωνα με την παράδοση ήταν ένας Πέρσης προσήλυτος, που έγινε μοναχός στη Νίσιβη της Μεσοποταμίας, χειροτονήθηκε διάκονος και πήγε να ζήσει σε σπήλαιο, από όπου προσηλύτισε πολλούς ειδωλολάτρες των περιχώρων. Ο λαός συνέρρεε στο αναχωρητήριό του, για να ζητήσει την ευλογία του και με την ελπίδα ότι ο Άγιος θα θεραπεύση τις ασθένειες του. Ο αυτοκράτορας Ιουλιανός ο Παραβάτης, τον οποίο ο Άγιος Δομέτιος έψεξε γιατηνανοσιότητάτου, τον κατηγόρησε ότι «περιποιείται» το λαό. Ο Άγιος απάντησε: «Αν όλος αυτός ο άκακος λαός έρχεταί να με δει, δεν μπορώ να τον διώξω». Ο αυτοκράτορας τόσο «άναψε» από την απάντηση, ώστε τον καταδίκασε σε θάνατο με λιθοβολισμό.

Υπάρχει μεγάλη σύγχυση μεταξύ αυτού του Δομετίου και ενός άλλου, που αναφέρεται στο Ρωμαϊκό Μαρτυρολόγιο στις 5 Ιουλίου ως μάρτυς στη Συρία, «ο οποίος με τη δύναμη του παρέχει πολλές ευεργεσίες στους κατοίκους εκείνων των μερών». Ο Άγιος Δομέτιος έχει μεγάλη εκτίμηση στην Ανατολή ως ένας ασκητής που θαυματουργεί. Τιμήθηκε στην Κύπρο και τη νότιο Ιταλία και αναφέρεται στο συριακό μαρτυρολόγιο του Rabban Sliba ως «θεραπευτής της ισχυαλγίας».

σημαντικός αυτός Άγιος της Ανατολής ήταν φυσικό να εισαχθεί στην Κύπρο ένεκα της γειτνιάσεως και της επικοινωνίας. Η ίδρυση εκκλησίας αρκούσε για να γίνει γνωστός ένας ξένος άγιος στην Κύπρο. Τέτοιες εισαγωγές αγίων από την Ανατολή, πραγματικές ή φανταστικές, φαίνεται ότι έγιναν κυρίως κατά την εποχή των Σταυροφόρων, που μπήκαν στην Ανατολή και την Κύπρο. Μερικοί άγιοι καθιερώνονται για την προστασία ειδικών κοινοτήτων. Οι Χαλδαίοι πρώτα και οι Πέρσες ύστερα θεωρούνταν μάντεις, μάγοι και σιδηρουργοί. Παρόλον που το χωριό οφείλει το όνομα του στον Άγιο Δομέτιο, η κύρια εκκλησία του είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Πρόκειται για νεώτερο κτίριο με τα χαρακτηριστικά της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής των μαστόρων, που αντλεί από τα παλαιότερα κτίρια, κυρίως γοτθικά. Εντούτοις στην εκκλησία αναφέρονται μερικές παλιές εικόνες από παλαιότερη εκκλησία, μεταξύ των οποίων και μια της Παναγίας με τρεις δωρητές γύρω στα 1520.

Designed & Developed by Elena Papastylianou

Back to Top